വിനോദ് ഗണപത് കാബ്ലി: വിധിയുടെ ക്രീസിലെ ഏകാന്ത പഥികൻ

1996 മാർച്ച് 13-ലെ ആ രാത്രി. കൊൽക്കത്തയിലെ ഈഡൻ ഗാർഡൻസ് സ്റ്റേഡിയം തിങ്ങിനിറഞ്ഞിരുന്നു. ഒരു ലക്ഷത്തോളം വരുന്ന കാണികളുടെ ഹൃദയമിടിപ്പ് പിച്ചിലെ ഓരോ പന്തിനൊപ്പവും ഉയരുകയും താഴുകയും ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ കോടിക്കണക്കിന് കണ്ണുകൾ അപ്പോൾ ലോകകപ്പ് സെമിഫൈനലിൽ ശ്രീലങ്കയ്‌ക്കെതിരെ നടക്കുന്ന ജീവൻമരണപ്പോരാട്ടത്തിലായിരുന്നു. ഒരു ഘട്ടത്തിൽ ഇന്ത്യ അനായാസം വിജയത്തിലേക്ക് നീങ്ങുമെന്ന് തോന്നിച്ചെങ്കിലും, സച്ചിൻ ടെണ്ടുൽക്കറുടെ വിക്കറ്റ് വീണതോടെ കാര്യങ്ങൾ കീഴ്‌മേൽ മറിഞ്ഞു. കേവലം 22 റൺസ് കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നതിനിടയിൽ ഇന്ത്യക്ക് നഷ്ടമായത് ഏഴ് വിക്കറ്റുകൾ. എട്ട് വിക്കറ്റിന് 120 റൺസ് എന്ന നിലയിലേക്ക് പുകൾപെറ്റ ഇന്ത്യൻ ബാറ്റിങ് നിര തകർന്നുവീണു. പരാജയം ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയാത്ത കാണികൾ ഗാലറിയിൽ അക്രമാസക്തരായി. അവർ മൈതാനത്തേക്ക് കുപ്പികൾ വലിച്ചെറിഞ്ഞു. ഗാലറിയിലെ ഇരിപ്പിടങ്ങൾക്ക് തീയിട്ടു. കനത്ത പുകപടലങ്ങൾക്കിടയിൽ, സുരക്ഷാ കാരണങ്ങളാൽ മാച്ച് റഫറി ക്ലൈവ് ലോയ്ഡിന് കളി നിർത്തിവെക്കേണ്ടിവന്നു. ഒടുവിൽ ശ്രീലങ്കയെ വിജയികളായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. പക്ഷേ, ഇന്ത്യയുടെ പരാജയത്തിനുമപ്പുറം ആ രാത്രിയിലെ ഏറ്റവും വേദനാജനകമായ കാഴ്ച മറ്റൊന്നായിരുന്നു. കേമന്മാരെല്ലാം ഒന്നൊന്നായി പവലിയനിലേക്ക് മടങ്ങിയപ്പോഴും, ക്രീസിൽ പുറത്താകാതെ നിസ്സഹായനായി നിന്ന ഒരു 24-കാരൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. വിനോദ് കാംബ്ലി. മത്സരം ഉപേക്ഷിച്ചതായി പ്രഖ്യാപിച്ച നിമിഷം, തന്റെ സ്വപ്നങ്ങളെല്ലാം കൺമുന്നിൽ തകർന്നുവീഴുന്നത് കണ്ട ആ യുവാവ് നിയന്ത്രണം വിട്ട് പൊട്ടിക്കരഞ്ഞു. ഇന്ത്യൻ ജേഴ്സിയിൽ മുഖം പൊത്തി, കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ഡ്രെസ്സിങ് റൂമിലേക്ക് നടന്നുപോയ വിനോദ് കാംബ്ലിയുടെ ആ ചിത്രം ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നോവുകളിലൊന്നാണ്. രാജ്യത്തിനായി ലോകകപ്പ് ഉയർത്തുക എന്നത് തന്റെയും സച്ചിന്റെയും വലിയ സ്വപ്നമായിരുന്നെന്നും, ആ അവസരം വിധി തട്ടിയെടുത്തതിന്റെ വേദനയിലാണ് താൻ കരഞ്ഞതെന്നും വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം കാംബ്ലി ആ രാത്രിയെ ഓർത്തെടുത്തു. പക്ഷേ, അന്ന് കൊൽക്കത്തയിലെ ആ പിച്ചിൽ കരിഞ്ഞുപോയത് ഇന്ത്യയുടെ ലോകകപ്പ് സ്വപ്നം മാത്രമല്ലായിരുന്നു; വിനോദ് കാംബ്ലി എന്ന മഹാപ്രതിഭയുടെ അന്താരാഷ്ട്ര കരിയറിന്റെ വസന്തകാലം കൂടിയായിരുന്നു. ചേരിയിൽ നിന്ന് തുടങ്ങിയ വിനോദ് ഗണപത് കാംബ്ലിയുടെ സ്വപ്നയാത്രയ്ക്ക് പിന്നിൽ വർഷങ്ങളുടെ കഠിനാധ്വാനത്തിന്റെയും കടുത്ത ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെയും കഥയുണ്ടായിരുന്നു. മുംബൈയിലെ കഞ്ചുർമാർഗിലെ ഒരു കൊച്ചു ചൗളിലായിരുന്നു വിനോദ് ജനിച്ചതും വളർന്നതും. അച്ഛൻ ഗണപത് കാംബ്ലി ഒരു മെഷീൻ മെക്കാനിക്കായിരുന്നു. ഏഴംഗ കുടുംബം പുലർത്താൻ ആ അച്ഛൻ പാടുപെടുന്നത് കണ്ടാണ് വിനോദ് വളർന്നത്. പല ദിവസങ്ങളിലും ആ വീട്ടിൽ അടുപ്പ് പുകഞ്ഞിരുന്നില്ല. കഴിക്കാൻ ഒന്നുമില്ലാത്ത ദിവസങ്ങളിൽ സഹകളിക്കാർ പങ്കുവെച്ച ഭക്ഷണം കൊണ്ടാണ് പലപ്പോഴും വിശപ്പടക്കിയതെന്ന് കാംബ്ലി പിന്നീട് തന്റെ കുട്ടിക്കാലത്തെക്കുറിച്ച് ഓർത്തുപറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. മുംബൈയിലെ ലോക്കൽ ട്രെയിനുകളുടെ വാതിൽക്കൽ തൂങ്ങിക്കിടന്ന്, ഒരു പഴയ ക്രിക്കറ്റ് കിറ്റും തോളിലേന്തി ശിവാജി പാർക്കിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുമ്പോൾ ആ ബാലന്റെ മനസ്സിൽ ഒരൊറ്റ ചിന്തയേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ: ഈ ദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്ന് അമ്മയെയും അച്ഛനെയും രക്ഷിക്കുക. ശിവാജി പാർക്കിലെ നെറ്റ്സിൽ വെച്ചാണ് പ്രശസ്ത പരിശീലകൻ രമാകാന്ത് ആച്‌രേക്കർ ഈ പയ്യന്റെ ബാറ്റിങ്ങിലെ മാന്ത്രികത തിരിച്ചറിയുന്നത്. അവിടെ വെച്ചാണ് വിനോദ് തന്റെ ഉറ്റ ചങ്ങാതിയായ സച്ചിൻ ടെണ്ടുൽക്കറെ കണ്ടുമുട്ടുന്നതും. 1988-ൽ ഹാരിസ് ഷീൽഡ് സ്കൂൾ ടൂർണമെന്റിൽ ശാരദാശ്രമം വിദ്യാമന്ദിറിനായി സച്ചിനും കാംബ്ലിയും ചേർന്ന് പുറത്താകാതെ 664 റൺസിന്റെ ലോക റെക്കോർഡ് കൂട്ടുകെട്ട് പടുത്തുയർത്തിയപ്പോൾ മുംബൈ ക്രിക്കറ്റ് ലോകം ഞെട്ടി. അന്ന് സച്ചിനേക്കാൾ റൺസ് അടിച്ചുകൂട്ടിയത് 349 റൺസെടുത്ത കാംബ്ലിയായിരുന്നു. സച്ചിൻ ഒരു അത്ഭുതമാണെങ്കിലും, സ്വാഭാവിക പ്രതിഭയുടെ കാര്യത്തിൽ കാംബ്ലി ഒരുപടി മുന്നിലാണെന്ന് അക്കാലത്ത് പലരും വിലയിരുത്തി. 'ഇന്ത്യൻ ലാറ' എന്ന വിശേഷണവുമായി ദേശീയ ടീമിലേക്കുള്ള കാംബ്ലിയുടെ വരവ് ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് അതുവരെ കാണാത്ത ഒരു കൊടുങ്കാറ്റായിരുന്നു. ഇടംകയ്യൻ ബാറ്റിങ്ങിന്റെ സൗന്ദര്യവും വെടിക്കെട്ടും ഒത്തിണങ്ങിയ ശൈലി. സ്പിന്നർമാർ പന്തെറിയാൻ വരുമ്പോൾ ക്രീസിന് വെളിയിലിറങ്ങി ലോങ് ഓണിനും ലോങ് ഓഫിനും മുകളിലൂടെ സിക്സറുകൾ പറത്തുന്ന കാംബ്ലി അക്കാലത്തെ ഒരു വിസ്മയക്കാഴ്ചയായിരുന്നു. തന്റെ ആദ്യ ഏഴ് ടെസ്റ്റുകളിൽ നിന്ന് രണ്ട് ഇരട്ട സെഞ്ചുറികളും രണ്ട് സെഞ്ചുറികളും അദ്ദേഹം അടിച്ചുകൂട്ടി. തുടർച്ചയായ രണ്ട് ടെസ്റ്റുകളിൽ ഇരട്ട സെഞ്ചുറി നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യൻ താരമായി. കേവലം 14 ഇന്നിങ്സുകളിൽ നിന്ന് ടെസ്റ്റിൽ 1,000 റൺസ് തികച്ച് ഏറ്റവും വേഗത്തിൽ ഈ നേട്ടം കൈവരിച്ച ഇന്ത്യൻ താരമെന്ന റെക്കോർഡും സ്വന്തമാക്കി; ഇന്ത്യൻ താരങ്ങൾക്കിടയിൽ ഇന്നും തകരാത്ത റെക്കോർഡ്. 17 ടെസ്റ്റുകളിൽ നിന്ന് 54.20 എന്ന മികച്ച ശരാശരിയോടെയാണ് അദ്ദേഹം ടെസ്റ്റ് കരിയർ അവസാനിപ്പിച്ചത്. ആ കാലഘട്ടത്തിൽ വൻകിട കമ്പനികൾ പരസ്യങ്ങൾക്കായി കാംബ്ലിയുടെ വീട്ടുവാതിൽക്കൽ ക്യൂ നിന്നു. പണവും പ്രശസ്തിയും ആഡംബരവും ഒരു സുനാമി പോലെ ആ ചേരിയിലെ പയ്യന്റെ ജീവിതത്തിലേക്ക് ഒഴുകിയെത്തി. സ്വർണ്ണമാലകളും വിലകൂടിയ വസ്ത്രങ്ങളും ആഡംബര കാറുകളുമായി കാംബ്ലി ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റിലെ 'ഗ്ലാമർ ബോയ്' ആയി മാറി. ദേശീയ മാധ്യമമായ ഇന്ത്യ ടുഡേ ഒരു സ്പോർട്സ് ഫീച്ചറിൽ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചതുപോലെ, സച്ചിൻ ടെണ്ടുൽക്കറുടെയും വിനോദ് കാംബ്ലിയുടെയും ജീവിതവും കരിയറും കായികലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളുടെ പാഠമാണ്. ഒരേ പ്രതിഭയുമായി, ഒരേ പരിശീലകന്റെ കീഴിൽ, ഒരേ മൈതാനത്തുനിന്ന് കരിയർ ആരംഭിച്ച രണ്ടുപേർ. ഒരാൾ കഠിനാധ്വാനവും അച്ചടക്കവും കൊണ്ട് 'ക്രിക്കറ്റ് ദൈവമായി' മാറിയപ്പോൾ, മറ്റൊരാൾ വഴിമാറിപ്പോയി. കാംബ്ലിയുടെ വീഴ്ചയ്ക്ക് കളിയിലെ സാങ്കേതിക പോരായ്മകൾക്കൊപ്പം ജീവിതശൈലിയിൽ പെട്ടെന്നുണ്ടായ മാറ്റങ്ങളും കാരണമായി. കയ്യിലേക്ക് വന്ന വൻതുകയും പ്രശസ്തിയും അദ്ദേഹത്തെ ആഡംബര പാർട്ടികളിലേക്കും മദ്യപാനത്തിലേക്കും നയിച്ചു. 1994-ൽ വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസിന്റെ കോർട്ട്നി വാൽഷ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദേശ പേസർമാരുടെ അതിവേഗ ബൗൺസറുകൾക്ക് മുന്നിൽ കാംബ്ലി പതറാൻ തുടങ്ങി. പേസ് ബൗളിങ്ങിനെ നേരിടുന്നതിലെ ഈ ബലഹീനത പരിഹരിക്കാൻ നെറ്റ്സിൽ വിയർപ്പൊഴുക്കുന്നതിനു പകരം, അദ്ദേഹം പ്രശസ്തിയുടെ ലഹരിയിൽ തന്നെ തുടർന്നു. പാർട്ടികളും അലസജീവിതവും ഉപേക്ഷിക്കാൻ താൻ കാംബ്ലിയെ ഉപദേശിച്ചിരുന്നെന്നും, അതിനെ അദ്ദേഹം ചിരിച്ചുതള്ളിയെന്നും മുൻ ക്രിക്കറ്റ് താരം യോഗ്‌രാജ് സിംഗ് പിന്നീട് വെളിപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ഒടുവിൽ ഫോമില്ലായ്മ കാരണം 1995-ൽ, തന്റെ 23-ാം വയസ്സിൽ, അദ്ദേഹത്തിന് കരിയറിലെ അവസാന ടെസ്റ്റ് കളിക്കേണ്ടിവന്നു. പ്രശസ്ത കമന്റേറ്ററും നിരീക്ഷകനുമായ ഹർഷ ഭോഗ്‌ലെ കാംബ്ലിയുടെ കരിയറിനെക്കുറിച്ച് ഹൃദയസ്പർശിയായ ചില നിരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. സ്വാഭാവിക കഴിവുകൊണ്ട് തുടക്കത്തിലെ പ്രതിസന്ധികളെല്ലാം മറികടക്കുന്ന പ്രതിഭകൾക്ക്, കരിയറിൽ യഥാർത്ഥ വെല്ലുവിളി വരുമ്പോൾ പിടിച്ചുനിൽക്കാൻ പ്രതിഭയേക്കാൾ അച്ചടക്കവും കഠിനാധ്വാനവുമാണ് വേണ്ടതെന്നും, അവിടെയാണ് കാംബ്ലിക്ക് പിഴച്ചതെന്നുമാണ് ഭോഗ്‌ലെയുടെ വിലയിരുത്തൽ. ഏകദിന ടീമിലേക്ക് ഒൻപത് തവണ തിരിച്ചുവന്നെങ്കിലും പഴയ ഫോം വീണ്ടെടുക്കാൻ കാംബ്ലിക്കായില്ല. കളി അവസാനിച്ചശേഷം ടെലിവിഷൻ ഷോകൾ കാംബ്ലിയുടെ വൈകാരികാവസ്ഥയെ റേറ്റിങ്ങിനായി ഉപയോഗിച്ചതിനെക്കുറിച്ചും ഭോഗ്‌ലെ വിഷമത്തോടെ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയിലായ കാംബ്ലി ഒരു റിയാലിറ്റി ഷോയിൽ, ഉറ്റ സുഹൃത്തായ സച്ചിൻ തന്നെ വേണ്ടവിധം സഹായിച്ചില്ലെന്ന് പരസ്യമായി പറഞ്ഞു. ആ കണ്ണീർ ചാനലുകൾ വിറ്റു കാശാക്കുകയായിരുന്നു. തെറ്റുകൾ പറ്റിയിട്ടുണ്ടാകാമെങ്കിലും, കാംബ്ലിയുടെ ഉള്ളിൽ ഇപ്പോഴും സ്നേഹമുള്ള ആ പഴയ മുംബൈക്കാരൻ പയ്യനുണ്ടെന്നും ഭോഗ്‌ലെ അടിവരയിടുന്നു. ചാനൽ ഷോകളിൽ സച്ചിനെ കുറ്റപ്പെടുത്തിയപ്പോഴും, ശിവാജി പാർക്കിലെ ആ പഴയ സൗഹൃദം അണിയറയിൽ മരിച്ചിരുന്നില്ല. കരിയറിന്റെ അന്ത്യത്തോടെ കാംബ്ലി സാമ്പത്തികമായി തകർന്നു. സിനിമയിലും രാഷ്ട്രീയത്തിലും ഭാഗ്യം പരീക്ഷിച്ചെങ്കിലും എവിടെയും ചുവടുറപ്പിക്കാനായില്ല. മദ്യാസക്തി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യത്തെ കഠിനമായി ബാധിച്ചു. പതിനാലോളം തവണയാണ് അദ്ദേഹത്തിന് ലഹരിവിമുക്ത കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ചികിത്സ തേടേണ്ടിവന്നത്. 2013-ൽ ഹൃദയാഘാതമുണ്ടായപ്പോൾ ഉൾപ്പെടെ, പ്രതിസന്ധി ഘട്ടങ്ങളിലെല്ലാം തനിക്കും കുടുംബത്തിനും സഹായവുമായി സച്ചിൻ ഒപ്പമുണ്ടായിരുന്നെന്ന് പിന്നീട് കാംബ്ലി തന്നെ വികാരാധീനനായി വെളിപ്പെടുത്തി. ബിസിസിഐ നൽകുന്ന 30,000 രൂപ പ്രതിമാസ പെൻഷനാണ് ഇന്ന് ആ കുടുംബത്തിന്റെ പ്രധാന ആശ്രയം. ഏറ്റവും പുതിയ റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, 54-കാരനായ വിനോദ് കാംബ്ലി ഇപ്പോൾ താനെയിലെ 'നിദാൻ സെന്റർ ഫോർ എൽഡർലി കെയർ' എന്ന വയോജന പരിചരണ കേന്ദ്രത്തിലാണ്. കടുത്ത മൂത്രാശയ അണുബാധയും മസ്തിഷ്കത്തിൽ രക്തം കട്ടപിടിച്ചതും കാരണം കഴിഞ്ഞ വർഷങ്ങളിൽ പലതവണ ആശുപത്രിയിലായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില ഇപ്പോഴും ആശങ്കാജനകമാണ്. അവിടെനിന്ന് പുറത്തുവന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരു വീഡിയോ സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിൽ കായികപ്രേമികളുടെ കണ്ണുനിറയ്ക്കുകയാണ്. വ്യക്തമായി സംസാരിക്കാൻ പോലും പ്രയാസപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അവിടത്തെ ശുചിത്വത്തെയും തനിക്ക് ലഭിക്കുന്ന സ്നേഹത്തെയും പരിചരണത്തെയും അദ്ദേഹം വീഡിയോയിൽ പ്രശംസിക്കുന്നു. നടക്കാൻ രണ്ടുപേരുടെ സഹായം വേണം. പ്രശസ്തി ഒരു പകലിലെ സൂര്യനെപ്പോലെ ഉദിച്ചുയർന്ന്, ഒടുവിൽ ഇരുളിലേക്ക് അസ്തമിച്ചുപോയ ഈ പ്രതിഭയെ ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് ചരിത്രത്തിൽ എവിടെയാണ് അടയാളപ്പെടുത്തേണ്ടത്? റെക്കോർഡുകളുടെ പുസ്തകത്തിലോ, അതോ പാഴായിപ്പോയ പ്രതിഭകളുടെ പട്ടികയിലോ? കൃത്യമായ ഒരുത്തരം ആർക്കുമില്ല. മൈതാനത്ത് സച്ചിന്റെ ബാറ്റിങ്ങിൽ ഒരു ഈശ്വരീയമായ അച്ചടക്കമുണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ, കാംബ്ലിയുടെ ബാറ്റിങ്ങിൽ ഒരു പ്രകൃതിക്ഷോഭത്തിന്റെ വന്യതയുണ്ടായിരുന്നു. ആ വന്യത തന്നെയാണ് അദ്ദേഹത്തെ വളർത്തിയതും ഒടുവിൽ തളർത്തിയതും. ക്രിക്കറ്റിലെ ബൗൺസറുകളേക്കാൾ മാരകമാണ് ജീവിതം നേരെ എറിയുന്ന ബൗൺസറുകളെന്ന് ഈ 54-കാരൻ ഇന്ന് തന്റെ ജീവിതം കൊണ്ട് കാണിച്ചുതരുന്നു. ഈഡൻ ഗാർഡൻസിലെ ആ കണ്ണീർ രാത്രിയിൽ നിന്ന് താനെയിലെ ഒരു പരിചരണ കേന്ദ്രത്തിന്റെ നിശബ്ദതയിലേക്കുള്ള ദൂരം, പ്രതിഭ മാത്രം പോരാ എന്ന് വരുംതലമുറയിലെ ഓരോ കായികതാരത്തെയും ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. കളി അവസാനിച്ചാലും, ആ ഇടംകയ്യൻ ബാറ്റിൽ നിന്ന് പറന്നുയർന്ന സിക്സറുകളുടെ മുഴക്കം ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റിന്റെ ഓർമയിൽ ബാക്കിയുണ്ടാകും.