ഐച്ചി-നഗോയയിലെ ഇന്ത്യ: വനിതകൾ തോളിലേറ്റിയ മെഡലുകളുടെ കഥ

ജപ്പാനിലെ ഐച്ചി-നഗോയയിൽ ഇരുപതാം ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിന് കൊടിയിറങ്ങുമ്പോൾ, ഇന്ത്യൻ സംഘം മടങ്ങുന്നത് 85 മെഡലുകളുമായാണ്. 21 സ്വർണം, 27 വെള്ളി, 37 വെങ്കലം. ചൈന, ആതിഥേയരായ ജപ്പാൻ, ദക്ഷിണ കൊറിയ എന്നിവർക്കു പിന്നിൽ മെഡൽ പട്ടികയിൽ നാലാം സ്ഥാനം. ആ നാലാം സ്ഥാനം എളുപ്പത്തിൽ കൈവന്നതല്ല. അവസാന മത്സരദിനത്തിലെ ഹോക്കി സ്വർണം വരെ ഇന്ത്യ ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാനിന് പിന്നിലായിരുന്നു. ഇരുരാജ്യങ്ങൾക്കും 21 സ്വർണം വീതമായതോടെ, കൂടുതൽ വെള്ളിയുടെ ബലത്തിലാണ് ഇന്ത്യ നാലാം പടിയിലേക്ക് കയറിയത്. ഇന്ത്യയുടെ അവസാന മത്സരദിനമായ ഒക്ടോബർ 3-ന് മാത്രം ഇന്ത്യ ഒൻപത് മെഡലുകൾ നേടി: അഞ്ച് സ്വർണം, രണ്ട് വെള്ളി, രണ്ട് വെങ്കലം. ക്രിക്കറ്റ്, ഗോൾഫ്, ഗുസ്തി, അമ്പെയ്ത്ത്, ഹോക്കി — അഞ്ചു വ്യത്യസ്ത ഇനങ്ങളിൽ അഞ്ച് സ്വർണം. ഒരു കാമ്പയിന് അവസാനിപ്പിക്കാൻ ഇതിനേക്കാൾ നല്ല വഴിയില്ല. ഹാങ്ചൗവിന്റെ നിഴലിൽ എന്നാൽ ഈ സംഖ്യയെ ഒറ്റയ്ക്ക് വായിക്കാൻ പറ്റില്ല. മൂന്ന് വർഷം മുൻപ് ചൈനയിലെ ഹാങ്ചൗവിൽ 28 സ്വർണമടക്കം 106 മെഡലുമായി ഇന്ത്യ ചരിത്രം കുറിച്ചിരുന്നു. ആ നൂറു കടന്ന നേട്ടത്തിന്റെ അരികിൽ വെച്ചാൽ ഇത്തവണത്തേത് ഒരു പിൻവാങ്ങലായി തോന്നാം — 21 മെഡലും ഏഴു സ്വർണവും കുറവ്. പക്ഷേ, ഹാങ്ചൗവിനു മുൻപുള്ള ചരിത്രം കൂടി നോക്കണം. 2010-ലെ ഗ്വാങ്ചൗവിൽ 65, 2014-ലെ ഇഞ്ചോണിൽ 57, 2018-ലെ ജക്കാർത്തയിൽ 70 — ഇതായിരുന്നു ഇന്ത്യയുടെ നേട്ടം. അന്ന് യഥാക്രമം ആറും എട്ടും എട്ടും സ്ഥാനങ്ങളിലായിരുന്നു ഫിനിഷ്. ആ കണക്ക് വെച്ച് നോക്കുമ്പോൾ ഐച്ചി-നഗോയയിലെ 85 ഇന്ത്യയുടെ ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ് ചരിത്രത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ നേട്ടമാണ്. ഹാങ്ചൗ ഒറ്റപ്പെട്ട ഭാഗ്യമായിരുന്നില്ലെന്ന് തെളിയിക്കുന്നതാണ് തുടർച്ചയായ രണ്ടാം നാലാം സ്ഥാനം. സംഘത്തിന്റെ വലുപ്പവും കണക്കിലെടുക്കണം. ഹാങ്ചൗവിലേക്ക് 661 താരങ്ങളെ അയച്ച ഇന്ത്യ ഇതവണ 36 ഇനങ്ങളിലായി അയച്ചത് 495 പേരെ മാത്രം. ഫുട്ബോൾ ടീമുകൾ ഉൾപ്പെടെ ചില സംഘങ്ങളെ സർക്കാർ മാനദണ്ഡങ്ങൾ കാരണം ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്തു. സ്വർണത്തിലേക്കുള്ള കൺവെർഷൻ നിരക്കിലും കാര്യമായ ഇടിവില്ല. ഹാങ്ചൗവിൽ ആകെ മെഡലുകളുടെ 26.2 ശതമാനം സ്വർണമായിരുന്നെങ്കിൽ ഇതവണ അത് 24.7 ശതമാനം. ജക്കാർത്തയിലെ 22.9 ശതമാനത്തേക്കാൾ മെച്ചം. ഇത്തവണത്തെ കാമ്പയിന്റെ യഥാർത്ഥ കഥ പക്ഷേ സംഖ്യകളിലല്ല. വനിതകൾ ചുമലിലേറ്റിയ ഒരു ഗെയിംസായിരുന്നു ഇത്. ക്രിക്കറ്റിലും ഹോക്കിയിലും കബഡിയിലും വനിതാ ടീമുകൾ സ്വർണം നേടി. ട്രാപ്പിൽ നീരു ധാന്ദ, ബോക്സിങിൽ ലവ്‌ലിന ബോർഗോഹൈൻ, പർവീൺ ഹൂഡ, അമ്പെയ്ത്തിൽ കുംകും മോഹോദ്, ഗോൾഫിൽ പ്രണവി ഉർസ് — വ്യക്തിഗത സ്വർണങ്ങളുടെ പട്ടികയും അവരുടേതാണ്. മൂന്ന് ഇരട്ടസ്വർണങ്ങൾ: ടീം ഇനങ്ങളുടെ മേധാവിത്വം ക്രിക്കറ്റിലും ഹോക്കിയിലും കബഡിയിലും പുരുഷ-വനിതാ വിഭാഗങ്ങളിൽ ഇരു സ്വർണവും ഇന്ത്യയ്ക്ക്. ആറ് സ്വർണം, ആകെ സ്വർണത്തിന്റെ നാലിലൊന്നിലേറെ. ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ് ചരിത്രത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ ടീം കായിക ശേഷി ഇത്രയും തിളങ്ങിയ മറ്റൊരു പതിപ്പ് ഓർമയിലില്ല. ക്രിക്കറ്റ്: ആധികാരികം മനോഹരം ഗെയിംസിന്റെ മൂന്നാം ദിവസം ഇന്ത്യയ്ക്ക് ലഭിച്ചത് ഒരേയൊരു മെഡലാണ്. പക്ഷേ അത് സ്വർണമായിരുന്നു. വനിതാ ടി20 ഫൈനലിൽ ശ്രീലങ്കയെ 148 റൺസിന് തകർത്താണ് ഇന്ത്യൻ വനിതകൾ കിരീടം ചൂടിയത്. സ്മൃതി മന്ദാന 45 പന്തിൽ നേടിയ 79 റൺസും റിച്ച ഘോഷിന്റെ വേഗമേറിയ 49 റൺസും ഇന്ത്യയെ മൂന്ന് വിക്കറ്റിന് 216 എന്ന കൂറ്റൻ സ്കോറിലെത്തിച്ചു. ആറ് റൺസിന് മൂന്ന് വിക്കറ്റെടുത്ത ദീപ്തി ശർമയുടെ മുനയിൽ ശ്രീലങ്ക 69-ൽ തകർന്നു. ഏഷ്യൻ വനിതാ ക്രിക്കറ്റിൽ ഇന്ത്യയെ വെല്ലുവിളിക്കാൻ ഇന്ന് ആരുമില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയ പ്രകടനം. അവസാന മത്സരദിനത്തിലായിരുന്നു പുരുഷ ഫൈനൽ. എതിരാളി പാകിസ്താൻ. അഭിഷേക് ശർമയുടെയും തിലക് വർമയുടെയും ആക്രമണ ബാറ്റിങ്ങിൽ കെട്ടിപ്പെടുത്ത സ്കോർ പാകിസ്താന് മറികടക്കാനായില്ല. 19 റൺസിന് ജയിച്ച് ഇന്ത്യ ഹാങ്ചൗവിലെ കിരീടം നിലനിർത്തി. ഇന്ത്യ 20 ഓവറിൽ ആറു വിക്കറ്റിന് 211 റൺസെടുത്തു; അഭിഷേക് 61, തിലക് 51. ഹസൻ നവാസിന്റെ 51 പന്തിലെ 96 റൺസ് പാകിസ്ഥാനെ 192 വരെ എത്തിച്ചെങ്കിലും, അവസാന പന്തിൽ നവാസിനെ മലയാളി വിക്കറ്റ് കീപ്പർ സഞ്ജു സാംസൺ പിടികൂടിയതോടെ കളി തീർന്നു. ഹോക്കി: നാല്പത്തിനാല് വർഷത്തെ കാത്തിരിപ്പ് ഗെയിംസിലെ ഏറ്റവും വൈകാരികമായ നിമിഷം ഒരുപക്ഷേ വനിതാ ഹോക്കി ഫൈനലിന്റേതായിരുന്നു. ചൈനയെ 1-0ന് തോൽപ്പിച്ച് ഇന്ത്യൻ വനിതകൾ 1982-ലെ ഡൽഹി ഗെയിംസിനു ശേഷമുള്ള ആദ്യ ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ് സ്വർണം സ്വന്തമാക്കി. തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ലാൽറെംസിയാമി നേടിയ ഗോളാണ് വിധി എഴുതിയത്. പിന്നീട് ചൈനയുടെ തുടർച്ചയായ ആക്രമണങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ സവിത പുനിയ നയിച്ച പ്രതിരോധം മതിലായി നിന്നു. ഈ ജയത്തോടെ 2028 ലൊസാഞ്ചലസ് ഒളിമ്പിക്സിലേക്കുള്ള നേരിട്ടുള്ള യോഗ്യതയും വനിതകൾ ഉറപ്പിച്ചു. പുരുഷന്മാർക്ക് ഫൈനലിലേക്കുള്ള വഴി എളുപ്പമായിരുന്നില്ല. സെമിഫൈനലിൽ പാകിസ്താനെതിരേ അഭിഷേകിന്റെ വൈകിയ ഗോളാണ് രക്ഷയായത്. എന്നാൽ ഫൈനലിൽ മലേഷ്യയ്ക്കെതിരേ ഹർമൻപ്രീത് സിങ് തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ലീഡ് നൽകി; കളി അവസാനിച്ചത് 5-1ന്. ഇത് ഇന്ത്യയുടെ അഞ്ചാം ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ് ഹോക്കി സ്വർണമാണ്. തുടർച്ചയായ രണ്ട് എഡിഷനുകളിൽ പുരുഷ കിരീടം നേടുന്നത് ആദ്യമായി. ഒരേ ഗെയിംസിൽ പുരുഷ-വനിതാ ടീമുകൾ ഒരുമിച്ച് സ്വർണം നേടുന്നതും ഇതാദ്യം. എങ്കിലും ആഘോഷത്തിനിടയിൽ ഒരു ചോദ്യം ബാക്കിയാണ്. ഏഷ്യയ്ക്ക് പുറത്തുള്ള, റാങ്കിങ്ങിൽ മുന്നിലുള്ള ടീമുകൾക്കെതിരെ ഹർമൻപ്രീതും സംഘവും എങ്ങനെ നിൽക്കും? ലൊസാഞ്ചലസ് ടിക്കറ്റ് കൈയിലിരിക്കെ, പരിശീലകൻ ക്രൈഗ് ഫുൾട്ടണ് ഇനി ഉത്തരം കണ്ടെത്തേണ്ടത് ആ ചോദ്യത്തിനാണ്. കബഡി: ഇറാനെ രണ്ടുതവണ മറികടന്ന് കിട്ടിയ സ്വർണ്ണം സെപ്റ്റംബർ 26-ന് കബഡി കോട്ടിൽ ഇന്ത്യ ഇരട്ട സ്വർണം നേടി. രണ്ട് ഫൈനലുകളിലും എതിരാളി ഇറാൻ തന്നെ. ടൂർണമെന്റിൽ തോൽവിയറിയാതെ കുതിച്ച വനിതകൾ ഫൈനലിൽ 37-34ന് ഇറാനെ പിടിച്ചുനിർത്തി. പുരുഷന്മാരും അതേ എതിരാളിയെ കീഴടക്കി കിരീടം നിലനിർത്തി. ജക്കാർത്തയിൽ ഇറാനോട് കിരീടം നഷ്ടമായതിന്റെ ഓർമ ഇന്നും ഇന്ത്യൻ കബഡിയിലുണ്ട്. അതിനാൽ ഇറാനെതിരെയുള്ള ഓരോ ഫൈനൽ ജയത്തിനും ഇരട്ടി മൂല്യമുണ്ട്. അമ്പ്, ഇടി, പിടി: ആയോധന ഇനങ്ങളിലെ കരുത്ത് ഇന്ത്യൻ സംഘത്തിലെ ഏറ്റവും ചിട്ടയോടെ ഒരുങ്ങിയ വിഭാഗം അമ്പെയ്ത്തായിരുന്നു. ഒൻപത് മെഡലുകൾ, അതിൽ അഞ്ചും സ്വർണം. ബോക്സിങും ഗുസ്തിയും ആറു മെഡലുകൾ വീതം നൽകി ആ കരുത്തിന് കൂട്ടുനിന്നു. അമ്പെയ്ത്ത്: പതിനേഴുകാരിയുടെ ചരിത്രം കോമ്പൗണ്ട് വിഭാഗത്തിലെ മൂന്ന് ടീം സ്വർണങ്ങളും ഒരു ദിവസം — സെപ്റ്റംബർ 30-ന് — ഇന്ത്യ സ്വന്തമാക്കി. സാഹിൽ ജാധവ്, ഗണേശ് മണിരത്നം തിരുമുരു, കുശൽ ദലാൽ എന്നിവരടങ്ങിയ പുരുഷ ടീം, ജ്യോതി സുരേഖ വെന്നം, പ്രതിക പ്രദീപ്, ചികിത താനിപർത്തി എന്നിവരടങ്ങിയ വനിതാ ടീം, ചികിത-സാഹിൽ മിക്സഡ് ജോഡി. മിക്സഡ് ഫൈനൽ ദക്ഷിണ കൊറിയയ്ക്കെതിരെ ഷൂട്ട് ഓഫിലേക്ക് നീണ്ടു. അവിടെ 20-ൽ 20 എന്ന പൂർണ സ്കോർ നേടിയാണ് ഇന്ത്യൻ ജോഡി കൊറിയൻ വെല്ലുവിളി മറികടന്നത്. സോണിപ്പത്തെ സായ് കേന്ദ്രത്തിൽ നടത്തിയ സമ്മർദ്ദ സാഹചര്യം അനുകരിച്ചുള്ള പരിശീലന ക്യാമ്പുകൾ ഫലം കണ്ടുവെന്ന് വ്യക്തം. എന്നാൽ അമ്പെയ്ത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ വാർത്ത ഒളിമ്പിക് ഇനമായ റികർവിലാണ്. ഇന്ത്യ ദീർഘകാലമായി പിന്നിലായിരുന്ന ആ വിഭാഗത്തിൽ ഇതവണ എഴുന്നേറ്റത് പതിനേഴുകാരി കുംകും അനിൽ മോഹോദ്. അങ്കിത ഭകത്, കീർത്തി ശർമ എന്നിവർക്കൊപ്പം വനിതാ റികർവ് ടീം സ്വർണം ആദ്യം വന്നു. ധീരജ ബൊമ്മദേവരയ്ക്കൊപ്പം മിക്സഡ് ടീമിൽ വെള്ളിയും. പിന്നാലെ വ്യക്തിഗത ഫൈനലിൽ ദക്ഷിണ കൊറിയയുടെ ഓ യെജിനുമായി 5-5ന് സമനില; ഷൂട്ട് ഓഫിലെ അവസാന അമ്പ് കൃത്യം പത്തിൽ. ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ് വനിതാ വ്യക്തിഗത റികർവിൽ സ്വർണം നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യക്കാരിയായി കുംകും. ആ ജയം ലൊസാഞ്ചലസ് ഒളിമ്പിക്സിലേക്ക് ഒരു ക്വോട്ടയും നേടിത്തന്നു. രണ്ട് സ്വർണവും ഒരു വെള്ളിയുമായാണ് കുംകും നഗോയ വിടുന്നത്. പുരുഷ റികർവ് ടീം വെള്ളി നേടി. വ്യക്തിഗത വെങ്കല പോരാട്ടം ഇന്ത്യക്കാർ തമ്മിലായിരുന്നു; ധീരജിനെ 6-4ന് മറികടന്ന് നീരജ് ചൗഹാൻ മെഡൽ സ്വന്തമാക്കി. കോമ്പൗണ്ട് വ്യക്തിഗത വിഭാഗത്തിൽ ഗണേശ് മണിരത്നത്തിന് വെങ്കലവും. കോമ്പൗണ്ട് അമ്പെയ്ത്ത് 2028-ൽ ഒളിമ്പിക്സിൽ അരങ്ങേറുന്നുവെന്നതും ഈ നേട്ടത്തിന് വലിയ ഭാവി മൂല്യം നൽകുന്നു. ബോക്സിങ്: വിമർശകർക്കുള്ള മറുപടി കോമണ്വെൽത്ത് ഗെയിംസിലെ ഏഴ് സ്വർണത്തിനു പിന്നാലെ, എതിരാളികൾ ദുർബലരായിരുന്നു എന്ന വിമർശനം ഇന്ത്യൻ ബോക്സർമാർ കേട്ടിരുന്നു. നഗോയയിലെ മൂന്ന് സ്വർണവും മൂന്ന് വെങ്കലവും അതിനുള്ള മറുപടിയായി. ടോക്കിയോ ഒളിമ്പിക്സ് മെഡലിസ്റ്റ് ലവ്‌ലിന ബോർഗോഹൈൻ 75 കിലോയിലും പർവീൺ ഹൂഡ 65 കിലോയിലും സ്വർണം നേടി. പുരുഷന്മാരുടെ 80 കിലോയിൽ അങ്കുശ് പങ്കൽ കിരീടം ചൂടി. മൂന്നു സ്വർണവും ഒക്ടോബർ രണ്ടിന് ഒരേ ദിവസമായിരുന്നു. നരേന്ദർ ബെർവൽ (പ്ലസ് 90 കിലോ), പ്രിയ ഘംഘസ് (60 കിലോ), കപിൽ പോഖരിയ (90 കിലോ) എന്നിവർ വെങ്കലവും നേടി. വിവിധ ഭാരവിഭാഗങ്ങളിലേക്ക് പടർന്ന ഈ മെഡൽ പട്ടിക ടീമിന്റെ ആഴത്തിന് തെളിവാണ്. ഗുസ്തി: പതിറ്റാണ്ടുകളുടെ ഇടവേളയ്ക്കു ശേഷം ഇന്ത്യൻ ഗുസ്തി സംഘം മടങ്ങുന്നത് ആറു മെഡലുമായാണ്: രണ്ട് വീതം സ്വർണം, വെള്ളി, വെങ്കലം. ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ് ഗുസ്തിയിൽ ദശാബ്ദങ്ങള്ക്കിടെ ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും മികച്ച പ്രകടനങ്ങളിലൊന്നായാണ് ഇത് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. 65 കിലോ ഫ്രീസ്റ്റൈലിൽ സുജീത് കൽകൽ വൈകിയ വേളയിലെ തിരിച്ചുവരവിലൂടെ സ്വർണം നേടി. അതിലേക്കുള്ള വഴിയിൽ ഒരു ഒളിമ്പിക് ചാമ്പ്യനെയും അദ്ദേഹം മറികടന്നു. 57 കിലോയിൽ പാരീസ് ഒളിമ്പിക്സ് വെങ്കല ജേതാവ് അമൻ സെഹ്‌രാവത് ഹാങ്ചൗവിലെ വെങ്കലം സ്വർണമാക്കി ഉയർത്തി. ഫൈനലിൽ നിലവിലെ ലോക ചാമ്പ്യൻ, വടക്കൻ കൊറിയയുടെ ഹാൻ ചോങ് സോങിനെ കടുത്ത പോരാട്ടത്തിൽ അദ്ദേഹം കീഴടക്കി. ഗ്രീക്കോ-റോമൻ വിഭാഗത്തിൽ 97 കിലോയിൽ നിതേഷ് സിവാച് വെള്ളി നേടി. 64 വർഷത്തിനിടെ ആദ്യമായാണ് ഒരു ഇന്ത്യക്കാരൻ ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ് ഗ്രീക്കോ-റോമൻ ഫൈനലിൽ എത്തുന്നത്. 87 കിലോയിൽ സുനിൽ കുമാർ വെങ്കലവും നേടി. അവസാന ദിവസം 97 കിലോ ഫ്രീസ്റ്റൈലിൽ ദീപക് പുനിയ വെങ്കലം നേടി. സെമിഫൈനലിൽ 8-9 എന്ന നേരിയ വ്യത്യാസത്തിലാണ് അദ്ദേഹത്തിന് ഫൈനൽ നഷ്ടമായത്. 53 കിലോയിൽ അന്തിം പങ്ഘൽ ഫൈനലിൽ ജപ്പാൻ താരത്തോട് തോറ്റ് വെള്ളിയിലൊതുങ്ങി — വനിതാ ഗുസ്തിയിൽ നിന്നുള്ള ഏക മെഡൽ അതായിരുന്നു. അത്‌ലറ്റിക്സ്: 24 മെഡൽ, ഒരേയൊരു സ്വർണം ഇന്ത്യയ്ക്ക് ഏറ്റവും കൂടുതൽ മെഡൽ നൽകിയത് ട്രാക്കും ഫീൽഡുമാണ്: 24 മെഡലുകൾ. പക്ഷേ അതിൽ ഒരു സ്വർണം, ഒൻപത് വെള്ളി, പതിനാല് വെങ്കലം. ഹാങ്ചൗവിൽ ആറ് സ്വർണം നേടിയ വിഭാഗമാണ് ഇത്. ആ ഒരേയൊരു സ്വർണം വന്നത് വനിതാ 4x400 മീറ്റർ റിലേയിൽ. കിരൺ പഹൽ, എം.ആർ. പൂവമ്മ, പ്രാചി ചൗധരി, വിത്യ രാംരാജ് എന്നിവരടങ്ങിയ സംഘം ട്രാക്കിലെ ഇന്ത്യയുടെ മാനം കാത്തു. ചരിത്രം തിരുത്തിയവർ ഗുൽവീർ സിങ് മൂന്ന് മെഡലുകളുമായാണ് മടങ്ങുന്നത്. 10,000 മീറ്ററിലും 1500 മീറ്ററിലും വെള്ളി, 5000 മീറ്ററിൽ വെങ്കലം. ഇത്ര വ്യത്യസ്തമായ ദൂരങ്ങളിൽ ഒരേ ഗെയിംസിൽ മെഡൽ നേടുന്നത് അപൂർവമാണ്.മാരത്തണിൽ സാവൻ ബർവൽ 2:11:37 എന്ന ദേശീയ റെക്കോർഡോടെ വെള്ളി നേടി. 44 വർഷത്തെ ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ് മാരത്തൺ മെഡൽ കാത്തിരിപ്പാണ് അദ്ദേഹം അവസാനിപ്പിച്ചത്. ഹൈജംപിൽ സർവേശ് കുശാരെയുടെ വെള്ളി 56 വർഷത്തെ മെഡൽ വരൾച്ചയ്ക്ക് അറുതിവരുത്തി. ഫൈനലിന്റെ ഏറെ സമയം സ്വർണ സ്ഥാനത്തായിരുന്ന ശേഷമാണ് അദ്ദേഹം രണ്ടാമതായത്. വനിതകളുടെ 400 മീറ്റർ ഹർഡിൽസിൽ പിറന്ന ദേശീയ റെക്കോർഡാണ് ഈ ഗെയിംസിലെ ഇന്ത്യൻ അത്‌ലറ്റിക്സിന്റെ ഏറ്റവും തിളക്കമുള്ള നിമിഷം. അത് കുറിച്ച വിത്യ രാംരാജിന്റെ കഥ പ്രത്യേകം പറയേണ്ടതുണ്ട്. ജാവലിനിൽ ഇരട്ട പോഡിയം ലഭിച്ചു. വ്യക്തിഗത മികച്ച ദൂരത്തോടെ യശ് വീർ സിങ് വെള്ളിയും രോഹിത് യാദവ് വെങ്കലവും നേടി. ദേശീയ അത്‌ലറ്റിക്സ് ഫെഡറേഷൻ നീരജ് ചോപ്രയുടെ പകരക്കാരനായി അവസാന നിമിഷം ടീമിലെടുത്തതാണ് യശ് വീറിനെ. നീരജിന്റെ ശൂന്യത ജക്കാർത്തയിലും ഹാങ്ചൗവിലും ജാവലിൻ സ്വർണം നേടിയ നീരജ് ചോപ്ര നഗോയയിൽ ഇല്ലായിരുന്നു. ലൌസാൻ ഡയമണ്ട് ലീഗിൽ 88.05 മീറ്റർ എറിഞ്ഞതിനു പിന്നാലെ പരിശീലനത്തിനിടെ കണങ്കാലിലെ ലിഗമെന്റിന് പരിക്കേറ്റതോടെ സീസൺ അവസാനിപ്പിക്കേണ്ടിവന്നു. തന്റെ സ്ഥാനം മറ്റൊരാൾക്ക് നൽകണമെന്ന് നീരജ് തന്നെ ആവശ്യപ്പെട്ടതായി ഫെഡറേഷൻ വെളിപ്പെടുത്തി. ആ ഇടത്ത് വന്ന യശ് വീർ വെള്ളിയുമായി മടങ്ങിയത് ആ തീരുമാനത്തിന്റെ മൂല്യം തെളിയിച്ചു. വിത്യ രാംരാജ്: ഒരു ഗെയിംസ്, മൂന്ന് നിറങ്ങൾ നഗോയയിൽ സ്വർണവും വെള്ളിയും വെങ്കലവും ഒരുപോലെ കഴുത്തിലണിഞ്ഞ ഇന്ത്യൻ താരമാണ് തമിഴ്നാട്ടിലെ കോയമ്പത്തൂരുകാരി വിത്യ രാംരാജ്. വനിതാ 4x400 മീറ്റർ റിലേയിൽ സ്വർണം, മിക്സഡ് 4x400 റിലേയിൽ വെള്ളി, 400 മീറ്റർ ഹർഡിൽസിൽ വെങ്കലം. ഹർഡിൽസ് ഫൈനലിൽ 54.75 സെക്കൻഡിൽ ഫിനിഷ് ചെയ്തപ്പോൾ തകർന്നത് 1984 ലൊസാഞ്ചലസ് ഒളിമ്പിക്സിൽ പി.ടി. ഉഷ കുറിച്ച 55.42 സെക്കൻഡിന്റെ ദേശീയ റെക്കോർഡാണ്. 42 വർഷം ആർക്കും തൊടാനാകാതിരുന്ന ആ മാർക്ക് വീഴുമ്പോൾ, ഇന്ത്യൻ ഒളിമ്പിക് അസോസിയേഷൻ അധ്യക്ഷയായ ഉഷ തന്നെ ഗാലറിയിലുണ്ടായിരുന്നു. യുഎഇയുടെ മറിയം കരീം ഗെയിംസ് റെക്കോർഡോടെ (54.31) സ്വർണവും കസാഖ്സ്ഥാന്റെ അഡലീന സെംസ് (54.58) വെള്ളിയും നേടി. ഹാങ്ചൗവിൽ ഉഷയുടെ റെക്കോർഡിനൊപ്പമെത്തി വെങ്കലം നേടിയ വിത്യ, മൂന്നു വർഷത്തിനിപ്പുറം അത് മറികടന്ന് ആ മെഡൽ നിലനിർത്തി. ട്രക്ക് ഡ്രൈവറുടെ മകളായ വിത്യയുടെ യാത്ര സാമ്പത്തിക പ്രയാസങ്ങളിലൂടെയായിരുന്നു; ശരിയായ ഷൂസ് പോലുമില്ലാതെ ഓടിത്തുടങ്ങിയ കാലമുണ്ട്. 2024 പാരീസ് ഒളിമ്പിക്സിൽ 4x400 റിലേയിൽ ഇന്ത്യയ്ക്കായി ഓടിയ വിത്യയുടെ ഇരട്ട സഹോദരി നിത്യ രാംരാജും ഹർഡിൽസ് താരമാണ്. "ആ നിമിഷങ്ങൾ ജീവിതത്തിലൊരിക്കലും മറക്കില്ല" — കോയമ്പത്തൂരിൽ ലഭിച്ച വൻ സ്വീകരണത്തിനിടെ വിത്യ പറഞ്ഞു. ഇരുപത്തിയെട്ടുകാരിയുടെ കരിയറിലെ ഏറ്റവും വലിയ മെഡൽ നേട്ടമാണ് നഗോയയിലേത്; പയ്യോളി എക്സ്പ്രസിന്റെ പിൻഗാമിയെന്ന വിശേഷണവും ഇനി അവർക്ക് സ്വന്തം. വെങ്കലത്തിന്റെ നീണ്ട നിര പാറുൽ ചൗധരി 3000 മീറ്റർ സ്റ്റീപ്ലിച്ചേസിൽ ദേശീയ റെക്കോർഡോടെയും 5000 മീറ്ററിലും വെങ്കലം നേടി. ഹാങ്ചൗവിലെ 5000 മീറ്റർ ചാമ്പ്യനായിരുന്നു അവർ.ഡെക്കാത്ലണിൽ തേജസ്വിൻ ശങ്കർ, 200 മീറ്ററിൽ ഹരിത ഭദ്ര, 400 മീറ്ററിൽ പ്രാചി ചൗധരി, 10,000 മീറ്ററിൽ സീമ കുമാരി എന്നിവർ വെങ്കലം നേടി. ഷോട്ട്പുട്ടിൽ മൻപ്രീത് കൗർ, പോൾവോൾട്ടിൽ ബരണിക ഇളങ്കോവൻ, ഹൈജംപിൽ പൂജ സിങ് എന്നിവരും പോഡിയത്തിൽ കയറി. മിക്സഡ് 4x400 റിലേയിൽ വെള്ളിയും, ദേശീയ റെക്കോർഡോടെ മിക്സഡ് 4x100 റിലേയിൽ വെങ്കലവും ലഭിച്ചു. പുരുഷ 4x400 റിലേ ടീമും വെങ്കലം കൊണ്ടുവന്നു. സ്വർണം എവിടെ ചോർന്നു? ഷോട്ട്പുട്ടിൽ ഹാങ്ചൗ ചാമ്പ്യൻ താജിന്ദർപാൽ സിങ് ടൂർ വെള്ളിയിലേക്ക് വീണു. പരിക്കിൽനിന്ന് തിരിച്ചെത്തിയ അവിനാശ് സാബ്ലെ സ്റ്റീപ്ലിച്ചേസിൽ പോഡിയത്തിന് പുറത്തായി. ഹാങ്ചൗവിലെ മറ്റൊരു ചാമ്പ്യൻ അന്നു റാണിയും ഇതവണ മത്സരിച്ചില്ല. വൈദ്യപരിശോധനയിൽ യോഗ്യത നേടിയ ശേഷം ജ്യോതി യാറാജി (100 മീറ്റർ ഹർഡിൽസ്), പ്രവീൺ ചിത്രവൽ (ട്രിപിൾ ജംപ്) എന്നിവർ അവസാന നിമിഷം പിന്മാറിയത് ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തി. സംഘത്തിന് ആഴമുണ്ടായിരുന്നു; പക്ഷേ ഏറ്റവും ഉയർന്ന മികവിലേക്ക് എത്താൻ അതിന് അപൂർവമേ കഴിഞ്ഞുള്ളൂ. സീസണിലെ മത്സര കലണ്ടർ എങ്ങനെ ക്രമീകരിച്ചു എന്ന ചോദ്യത്തിന് അത്‌ലറ്റിക്സ് ഫെഡറേഷൻ ഉത്തരം പറയേണ്ടിവരും. കേരളത്തിന്റെ മുരളീ ശ്രീശങ്കറുടെയും ആൻസി സോജന്റെയും വെള്ളികളുടെ കഥ തുടർന്ന് പറയാം. ഷൂട്ടിങ് മുതൽ സെയിലിങ് വരെ: മറ്റു മെഡൽ വഴികൾ ഷൂട്ടിങ് റേഞ്ചിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യ 15 മെഡലുകൾ വാരി; സ്ക്വാഷ് അഞ്ചും സെയിലിങ് മൂന്നും ഗോൾഫ് രണ്ടും മെഡലുകൾ നൽകി. പതിവ് കേന്ദ്രങ്ങൾക്കു പുറത്തുള്ള ചില ഇനങ്ങളും ഇതവണ പോഡിയത്തിൽ ഇന്ത്യൻ പതാക ഉയർത്തി. ഷൂട്ടിങ്: എട്ട് വെള്ളി, മൂന്ന് സ്വർണം ഹാങ്ചൗവിൽ ഏഴ് സ്വർണം നൽകിയ ഷൂട്ടർമാർ ഇതവണ മൂന്നിലൊതുങ്ങി. 15 മെഡലുകളിൽ എട്ടും വെള്ളിയാണ്. ഫൈനലിൽ എത്തിയിട്ടും അവസാന ചുവടിൽ ഇടറുന്ന പ്രശ്നത്തിന്റെ ഏറ്റവും വ്യക്തമായ ചിത്രം ഇവിടെയാണ്. ഗെയിംസിന്റെ ആദ്യ ദിവസം തന്നെ ഇളവേണിൽ വാളറിവൻ 10 മീറ്റർ എയർ റൈഫിളിൽ വെള്ളി നേടി; അവസാന ഷോട്ടിലാണ് സ്വർണം കൈവിട്ടത്. സോനം മസ്കർ, വിദർശ വിനോദ് എന്നിവർക്കൊപ്പം ടീം വിഭാഗത്തിലും വെള്ളി. പുരുഷ 10 മീറ്റർ എയർ റൈഫിളിൽ ഹിമാൻഷു ധില്ലൺ വെള്ളിയും രുദ്രാങ്ക്ഷ് പാടീൽ വെങ്കലവും നേടി; പാർത്ഥ് മാനെയൊപ്പം ടീം വെള്ളിയും. പിസ്റ്റൾ വിഭാഗത്തിലെ സ്വർണവരൾച്ച അവസാനിപ്പിച്ചത് കമൽജീത്-സുരുചി സിങ് ജോഡിയാണ്. മിക്സഡ് 10 മീറ്റർ എയർ പിസ്റ്റളിൽ ഏഷ്യൻ റെക്കോർഡോടെയായിരുന്നു അവരുടെ സ്വർണം. ഷോട്ട്ഗണ്ണിൽ നീരു ധാന്ദ ആയിരുന്നു താരം. വനിതാ ട്രാപ്പിൽ വ്യക്തിഗത സ്വർണവും കൈനാൻ ചെനായ്ക്കൊപ്പം മിക്സഡ് ട്രാപ്പിൽ സ്വർണവും ടീം ട്രാപ്പിൽ വെള്ളിയും അവർ നേടി. ട്രാപ്പ് സംഘം ഇന്ത്യയ്ക്ക് പുതിയ സ്വർണ സ്രോതസ്സായി മാറുന്നു.50 മീറ്റർ റൈഫിൾ ത്രീ പൊസിഷൻസിൽ പുരുഷ-വനിതാ ടീമുകൾ വെള്ളി നേടി. 25 മീറ്റർ പിസ്റ്റളിൽ ഇഷ സിങ് വെള്ളിയും. സ്കീട്ടിൽ പുരുഷ, വനിതാ, മിക്സഡ് ടീമുകൾ മൂന്ന് വെങ്കലം കൂടി കൂട്ടിച്ചേർത്തു. യോഗ്യതാ റൗണ്ടുകളിൽ ഷൂട്ടർമാർ എന്തുകൊണ്ട് പതറി, ദേശീയ ട്രയലുകളിലെ പ്രകടനം മാത്രം ആധാരമാക്കുന്ന സെലക്ഷൻ നയം പുനഃപരിശോധിക്കണോ — ഇതാണ് ദേശീയ റൈഫിൾ അസോസിയേഷൻ ഇനി നേരിടേണ്ട ചോദ്യം. ഗോൾഫ്: പ്രണവിയുടെ ചരിത്ര സ്വർണം ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ് ഗോൾഫിൽ വ്യക്തിഗത സ്വർണം നേടുന്ന ആദ്യ ഇന്ത്യൻ വനിതയായി പ്രണവി ഉർസ്. നാലു റൗണ്ടിലായി 15 അണ്ടർ പാർ. ചൈനയുടെ യിൻ രുഓണിങ്, സിംഗപ്പൂരിന്റെ ഷാനൺ ടാൻ എന്നിവരേക്കാൾ ഒരു ഷോട്ട് മുന്നിൽ. അവസാന റൗണ്ടിന്റെ മോശം തുടക്കത്തിൽ നിന്ന് കരകയറിയാണ് അവർ അവസാന ഹോളുകളിൽ സമനില കൈവിടാതെ കിരീടം ചൂടിയത്. അദിതി അശോക്, ദീക്ഷ ഡാഗർ എന്നിവർക്കൊപ്പം ടീം വിഭാഗത്തിൽ 14 അണ്ടർ പാറുമായി വെള്ളിയും നേടി. സ്ക്വാഷ്: സ്ഥിരത, പക്ഷേ സ്വർണമില്ല സിംഗിൾസിൽ അഭയ് സിങ്ങും അനാഹത് സിങ്ങും ഫൈനലിലെത്തി വെള്ളി നേടി. മിക്സഡ് ഡബിൾസിൽ ജോഷ്ന ചിനപ്പ-വേലവൻ സെന്തിൽകുമാർ സഖ്യം വെങ്കലം നേടി. ഹാങ്ചൗവിലെ ചാമ്പ്യനായ പുരുഷ ടീം സെമിയിൽ മലേഷ്യയോടും വനിതാ ടീം ഹോങ്കോങിനോടും തോറ്റു. രണ്ടു ടീമും വെങ്കലവുമായി മടങ്ങി; അഞ്ച് മെഡലുണ്ടെങ്കിലും സ്വർണമില്ലാതെയാണ് സ്ക്വാഷ് സംഘത്തിന്റെ മടക്കം. സെയിലിങ്ങും മറ്റു ഇനങ്ങളും പുരുഷന്മാരുടെ സ്കിഫ് (49er) വിഭാഗത്തിൽ മാനു ഫ്രാൻസിസ്-പ്രിൻസ് കുരിശിങ്കൽ നോബിൾ സഖ്യം വെള്ളി നേടി. വനിതാ സ്കിഫിൽ ഹർഷിത തോമർ-ശീതൽ വർമ ജോഡിക്ക് ചൈനീസ് ടീമിന്റെ അയോഗ്യതയെ തുടർന്ന് വെങ്കലം ലഭിച്ചു. ഡിങ്കിയിൽ നേത്ര കുമണനും വെങ്കലം. വെയ്റ്റ്‌ലിഫ്റ്റിങ്ങിൽ 49 കിലോയിൽ മീരാബായി ചാനു വെള്ളി നേടി. വുഷു സാൻഡയിൽ നോറെം റോഷിബിന ദേവിക്കും വെള്ളി. സോഫ്റ്റ് ടെന്നിസിൽ ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ മെഡൽ — ജയ് മീണയുടെ വെങ്കലം. മിക്സഡ് മാർഷ്യൽ ആർട്സിൽ സുചിക തരിയൽ, കുരാഷിൽ പിങ്കി ബല്ഹാര, സെപക്തക്രാ പുരുഷ ക്വാഡ്രന്റ് ടീം, റോവിങ്ങിൽ സത്നം സിങ്-സൽമാൻ ഖാൻ ജോഡി എന്നിവർ വെങ്കലം നേടി. ടേബിൾ ടെന്നിസിൽ ദിയ ചിതാലെ-മാനുഷ് ഷാ മിക്സഡ് ഡബിൾസ് വെങ്കലവും ബാഡ്മിന്റണിൽ പുരുഷ ടീം വെങ്കലവും ലഭിച്ചു. ഇവ രണ്ടും ആ കായിക ഇനങ്ങളുടെ ആകെയുള്ള സമ്പാദ്യമായിരുന്നുവെന്നതാണ് ഇതിലെ ആശങ്ക. കേരളത്തിന്റെ മുദ്ര: നഗോയയിലെ മലയാളി മെഡൽ ജേതാക്കൾ ഇന്ത്യയുടെ 85 മെഡലുകളിൽ മലയാളിയുടെ കൈയൊപ്പ് വ്യക്തമായുണ്ട്. പുരുഷ ക്രിക്കറ്റ് ടീമിലെ സഞ്ജു സാംസൺ സ്വർണവുമായാണ് മടങ്ങുന്നത്. ലോങ്ജംപിൽ മുരളി ശ്രീശങ്കറും ആൻസി സോജനും, ഷൂട്ടിങ്ങിൽ വിദർശ വിനോദ്, സെയിലിങ്ങിൽ മാനു ഫ്രാൻസിസും പ്രിൻസ് കുരിശിങ്കൽ നോബിളും, റിലേയിൽ ടി.എസ്. മനു എന്നിവർ വെള്ളി നേടി. വിദർശയ്ക്ക് രണ്ട് വെള്ളി; മനുവിന് വെള്ളിക്കൊപ്പം ഒരു വെങ്കലവും. ബാഡ്മിന്റണിൽ പുരുഷ ടീം വെങ്കലം നേടിയ സംഘത്തിൽ കൊച്ചിക്കാരൻ എം.ആർ. അർജുനുമുണ്ട്. സഞ്ജു സാംസൺ: സ്വർണത്തിളക്കമുള്ള മലയാളി തിരുവനന്തപുരത്തുകാരൻ സഞ്ജു സാംസൺ ഇനി ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ് സ്വർണ ജേതാവാണ്. ശ്രേയസ് അയ്യർ നയിച്ച ഇന്ത്യൻ ടീമിൽ വിക്കറ്റ് കീപ്പർ-ബാറ്ററായാണ് സഞ്ജു നിസ്സിനിലെ ഫൈനലിൽ ഇറങ്ങിയത്. ബാറ്റുകൊണ്ട് ഫൈനൽ സഞ്ജുവിന്റേതായിരുന്നില്ല. നാലു പന്തിൽ രണ്ട് റൺസെടുത്ത് അഹമ്മദ് ദാനിയാലിന്റെ ഷോർട്ട് ബോളിൽ പുറത്തായി. എന്നാൽ കളിയുടെ അവസാന പന്തിൽ നിർണായക നിമിഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗ്ലൗസിലെത്തി.51 പന്തിൽ 96 റൺസുമായി പാകിസ്ഥാനെ ഒറ്റയ്ക്ക് പൊരുതിച്ച ഹസൻ നവാസിന്റെ ടോപ് എഡ്ജ് ക്യാച്ച് സഞ്ജുവാണ് പിടിച്ചത്. ശിവം ദുബെയുടെ പന്തിൽ വീണ ആ വിക്കറ്റോടെ ഇന്ത്യയുടെ 19 റൺസ് ജയവും സ്വർണവും ഉറപ്പായി. ഈ വർഷത്തെ ടി20 ലോകകപ്പ് കിരീടത്തിനു പിന്നാലെ സഞ്ജുവിന്റെ കരിയറിലെ മറ്റൊരു വലിയ നേട്ടം. ശ്രീശങ്കർ: വേദനയെ തോൽപ്പിച്ച ചാട്ടം മഴ നനഞ്ഞ ഒരു സന്ധ്യയിലായിരുന്നു പുരുഷ ലോങ്ജംപ് ഫൈനൽ. രണ്ടാം ശ്രമത്തിൽ 8.07 മീറ്റർ ചാടി ശ്രീശങ്കർ രണ്ടാം സ്ഥാനത്തെത്തി. നാലാം ചാട്ടത്തിനിടെ കണങ്കാലിന് പരിക്കേറ്റു. അവസാന ശ്രമങ്ങൾ അദ്ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ചു. താഴെയുള്ളവർക്ക് ആ ദൂരം മറികടക്കാൻ കഴിയാതിരുന്നതോടെ വെള്ളി ഉറപ്പായി. ചൈനയുടെ ഷി യുഹാവോ 8.17 മീറ്ററുമായി സ്വർണം നേടി.മെഡൽ സ്ഥിരീകരിച്ച ശേഷം എതിരാളികളെ അഭിനന്ദിക്കാൻ ചെല്ലുമ്പോഴും അദ്ദേഹം ഞൊണ്ടുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഇതേ വർഷം ഗ്ലാസ്ഗോ കോമണ്വെൽത്ത് ഗെയിംസിൽ 8.09 മീറ്ററുമായി വെള്ളി നേടിയതും കൂടി ചേർത്തുവെച്ചാൽ, വലിയ വേദികളിൽ സ്ഥിരത പുലർത്തുന്ന താരമാണ് ശ്രീശങ്കർ. പക്ഷേ ആ സ്ഥിരതയ്ക്ക് ഒരു മറുവശം കൂടിയുണ്ട്. ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിലും കോമണ്വെൽത്തിലും ആവർത്തിച്ചുവരുന്ന വെള്ളികൾ സ്വർണത്തിലേക്ക് മാറ്റാൻ പരിക്കില്ലാത്ത ശരീരം അദ്ദേഹത്തിന് ആവശ്യമാണ്. ലൊസാഞ്ചലസിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ ആ പരിക്ക് എത്രയും വേഗം ഭേദമാകണം. ആൻസി സോജൻ: രണ്ട് സെന്റിമീറ്ററിന്റെ ദൂരം വനിതാ ലോങ്ജംപിന്റെ ആദ്യ അഞ്ചു റൗണ്ടും ആൻസി സോജനായിരുന്നു മുന്നിൽ. ആറാമത്തേയും അവസാനത്തേയുമായ ശ്രമത്തിൽ ചൈനയുടെ ഹുവാങ് യിങ്യിങ് 6.55 മീറ്റർ ചാടി സ്വർണം തട്ടിയെടുത്തു. ആൻസിയുടെ മികച്ച ദൂരം 6.53 മീറ്റർ. അവസാന ശ്രമത്തിൽ 6.49 മീറ്ററിലൊതുങ്ങിയതോടെ സ്വർണം രണ്ടു സെന്റിമീറ്റർ അകലെ നഷ്ടമായി. ഇതേ വർഷം ജൂണിൽ 6.88 മീറ്ററുമായി 22 വർഷം പഴക്കമുള്ള ദേശീയ റെക്കോർഡ് തകർത്ത താരമാണ് ഇന്ത്യൻ നാവികസേനയിലെ ആൻസി. ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളെ കൈകാര്യം ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് അവർ ആ നേട്ടത്തിലെത്തിയത്. സ്വർണം നഷ്ടമായിട്ടും ആൻസി ശാന്തയായിരുന്നു. "ഇത് എന്റെ രണ്ടാമത്തെ ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ് മാത്രം, രണ്ടാമത്തെ മെഡലും" — മത്സരശേഷം അവർ പറഞ്ഞു. കാലാവസ്ഥയും താരങ്ങൾക്ക് അനുകൂലമായിരുന്നില്ലെന്നും അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. വിദർശ വിനോദ്: ഷൂട്ടിങ് റേഞ്ചിൽ കേരളത്തിന്റെ ആദ്യ വനിതാ മെഡൽ കോഴിക്കോട് തിരുവമ്പാടിക്കാരി വിദർശ കെ. വിനോദ് നഗോയയിൽ കുറിച്ചത് ചരിത്രമാണ്. ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ് ഷൂട്ടിങ്ങിൽ മെഡൽ നേടുന്ന ആദ്യ മലയാളി വനിതയായി ഇരുപത്തിയേഴുകാരി. ഒന്നല്ല, രണ്ട് വെള്ളിയുമായാണ് അവർ നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയത്. ഗെയിംസിന്റെ ആദ്യ ദിനമായ സെപ്റ്റംബർ 20-ന് തന്നെ ആദ്യ മെഡൽ വന്നു. 10 മീറ്റർ എയർ റൈഫിൾ ടീം ഇനത്തിൽ ഇളവേണിൽ വാളറിവൻ, സോനം മസ്കർ എന്നിവർക്കൊപ്പം വെള്ളി. ഇന്ത്യയുടെ മെഡൽ വേട്ടയ്ക്ക് തുടക്കമിട്ട ദിവസം തന്നെ ഒരു മലയാളിയും പോഡിയത്തിലുണ്ടായിരുന്നു. സെപ്റ്റംബർ 26-ന് 50 മീറ്റർ റൈഫിൾ ത്രീ പൊസിഷൻസ് ടീം ഇനത്തിൽ ആഷി ചൗക്സി, തിലോത്തമ സെൻ എന്നിവർക്കൊപ്പം രണ്ടാം വെള്ളിയും. രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ഇനങ്ങളിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതുതന്നെ വലിയ നാഴികക്കല്ലായിരുന്നുവെന്ന് വിദർശ പിന്നീട് പറഞ്ഞു. 2018-ൽ കോളജിൽ എൻസിസി കേഡറ്റായിരിക്കെയാണ് വിദർശ തോക്കെടുക്കുന്നത്. തിരുവനന്തപുരം വട്ടിയൂർക്കാവിലെ ദേശീയ ഗെയിംസ് ഷൂട്ടിങ് റേഞ്ചിലാണ് പരിശീലനം. വിനോദ് കെ.ഡി.യുടെയും അനിത വിനോദിന്റെയും മകൾ; മടങ്ങിയെത്തിയ താരത്തെ തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളത്തിൽ ആവേശത്തോടെയാണ് നാട് വരവേറ്റത്. 2018-ൽ മാത്രം തോക്കെടുത്ത ഒരു താരത്തിന് എട്ടു വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഏഷ്യൻ പോഡിയത്തിലെത്താൻ കഴിഞ്ഞത് വട്ടിയൂർക്കാവ് പോലുള്ള സൗകര്യങ്ങളുടെ മൂല്യം കൂടി തെളിയിക്കുന്നു. ഷൂട്ടിങ്ങിൽ കേരളത്തിന് ഇനിയും വളരാൻ ഇടമുണ്ടെന്ന സൂചനയാണ് വിദർശയുടെ ഇരട്ട വെള്ളി. ടി.എസ്. മനു: ട്രാക്കിലെ ഇരട്ട നേട്ടം മിക്സഡ് 4x400 മീറ്റർ റിലേയിൽ വെള്ളി നേടിയ ഇന്ത്യൻ സംഘത്തിലെ മലയാളിയാണ് ടി.എസ്. മനു. വിശാൽ ടി.കെ., എം.ആർ. പൂവമ്മ, വിത്യ രാംരാജ് എന്നിവർക്കൊപ്പം 3:14.46 സമയത്തിൽ ബഹ്റൈനു പിന്നിൽ രണ്ടാമത്. യുഎഇയുടെ പ്രതിഷേധവും പിന്നാലെ അവരുടെ അയോഗ്യതയും കഴിഞ്ഞാണ് ആ വെള്ളി ഔദ്യോഗികമായത്. പുരുഷ 4x400 റിലേയിൽ ധർമവീർ ചൗധരി, ജയ് കുമാർ, വിശാൽ എന്നിവർക്കൊപ്പം വെങ്കലവും മനു സ്വന്തമാക്കി. നഗോയയിൽ രണ്ട് മെഡൽ നേടിയ ഏക മലയാളി അത്‌ലറ്റാണ് മനു. മനുവും പ്രിൻസും: കായലിൽ നിന്ന് കടലിലെ പോഡിയത്തിലേക്ക് കൊച്ചിക്കാരായ ബന്ധുക്കളും ബാല്യകാല സുഹൃത്തുക്കളുമാണ് മനു ഫ്രാൻസിസും പ്രിൻസ് കുരിശിങ്കൽ നോബിളും. പുരുഷ സ്കിഫ് (49er) ഇനത്തിൽ ഒൻപത് റേസുകൾക്കൊടുവിൽ ചൈനീസ് സഖ്യത്തിനു പിന്നിൽ വെള്ളി; ഇരുവരുടെയും ആദ്യ ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ് തന്നെ. പ്രിൻസിന്റെ മത്സ്യത്തൊഴിലാളിയായ പിതാവ് 2018-ലെ പ്രളയത്തിലാണ് മരിച്ചത്. അതേ പ്രളയകാലത്ത് രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തിന് ഇറങ്ങിയവരാണ് ഈ രണ്ടു യുവാക്കൾ. ഒരിക്കൽ ജീവൻ കവർന്ന വെള്ളം തന്നെ ഇന്ന് പ്രിൻസിന് അഭിമാനത്തിന്റെ വേദിയായി. 2009-ൽ ഏഴാം ക്ലാസിൽ പഠിക്കുമ്പോഴാണ് പ്രിൻസ് സെയിലിങ് തുടങ്ങിയത്; ഒരു വയസ്സ് മൂത്ത മനു പതിനാലാം വയസ്സിലും. ജലാശയങ്ങൾ നിറഞ്ഞ കേരളത്തിന് സെയിലിങ്ങിൽ എത്രത്തോളം സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് ഈ വെള്ളി ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. എം.ആർ. അർജുൻ: തുടർച്ചയായ രണ്ടാം ഏഷ്യാഡ് മെഡൽ ബാഡ്മിന്റണിൽ ഇന്ത്യയുടെ ഏക മെഡലായ പുരുഷ ടീം വെങ്കലത്തിൽ മലയാളി പങ്കാളിത്തമുണ്ട്. കൊച്ചിക്കാരനായ ഡബിൾസ് സ്പെഷ്യലിസ്റ്റ് എം.ആർ. അർജുൻ (അർജുൻ മഠത്തിൽ രാമചന്ദ്രൻ) ആണ് ആ സംഘത്തിലെ മലയാളി.ചൈനയ്ക്കെതിരായ സെമിഫൈനലിൽ നാലാം മത്സരത്തിൽ തമിഴ്നാട്ടുകാരൻ ഹരിഹരൻ അംസകരുണനൊപ്പമാണ് അർജുൻ ഇറങ്ങിയത്. ആദ്യ ഗെയിം നഷ്ടമായ ശേഷം രണ്ടാം ഗെയിം 21-16ന് നേടി കളി നിർണായക ഗെയിമിലേക്ക് നീട്ടി; പക്ഷേ മൂന്നാം ഗെയിമിൽ ചൈനീസ് സഖ്യത്തിന് മുന്നിൽ കീഴടങ്ങി. ഇന്ത്യ സെമിയിൽ 1-3ന് തോറ്റതോടെ വെങ്കലം ഉറപ്പായി. ഹാങ്ചൗവിൽ പുരുഷ ടീം വെള്ളി നേടിയ സംഘത്തിലും അർജുൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; 2022-ൽ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ തോമസ് കപ്പ് കിരീടം നേടിയ ടീമിലും. സെമിയിൽ തോറ്റതിനെക്കാൾ വെങ്കലം നേടി എന്ന് കാണാനാണ് തനിക്കിഷ്ടമെന്നായിരുന്നു മത്സരശേഷം അർജുന്റെ പ്രതികരണം. 2012 മുതൽ കേരള ടീമിന്റെ ഭാഗമായ അർജുന്റെ കരിയറിലെ മറ്റൊരു പൊൻതൂവലാണ് നഗോയയിലെ വെങ്കലം. പയ്യോളിയുടെ റെക്കോർഡ് വീണപ്പോൾ മലയാളിക്ക് വൈകാരികമായി അടുപ്പമുള്ള മറ്റൊരു നിമിഷവും നഗോയയിലുണ്ടായി. 1984 ലൊസാഞ്ചലസിൽ പി.ടി. ഉഷ സെക്കൻഡിന്റെ നൂറിലൊന്നിന് വെങ്കലം നഷ്ടമായ ഓട്ടത്തിലെ ദേശീയ റെക്കോർഡ് നാല്പത്തിരണ്ട് വർഷം നിലനിന്നു. തമിഴ്നാട്ടുകാരി വിത്യ രാംരാജാണ് ആ മാർക്ക് മറികടന്നത്. പയ്യോളി എക്സ്പ്രസ് തുറന്നിട്ട വഴി ഇന്നും ട്രാക്കിലെ അളവുകോലാണെന്ന് ഓർമിപ്പിച്ചു ആ നേട്ടം. കേരളത്തിന് ചിന്തിക്കാൻ ബാഡ്മിന്റണിൽ കണ്ണൂർക്കാരി ട്രീസ ജോളി, ഗായത്രി ഗോപിചന്ദിനൊപ്പം റാങ്കിങ്ങിൽ മുന്നിലുള്ള ജോഡികളെ അടിയറവ് പറയിപ്പിച്ചെങ്കിലും മെഡൽ അകലെയായി. മലയാളികളുടെ നേട്ടങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും വെള്ളിയാണ് എന്നതും ശ്രദ്ധേയം — ഫൈനലിൽ കാലിടറുന്ന ഇന്ത്യൻ പ്രവണത കേരളത്തിന്റെ കണക്കിലും തെളിയുന്നു. ഒരുകാലത്ത് ഇന്ത്യൻ ട്രാക്ക് ടീമിന്റെ നട്ടെല്ലായിരുന്നു കേരളം. ജംപിങ് പിറ്റിലും ഷൂട്ടിങ് റേഞ്ചിലും ട്രാക്കിലും കടലിലുമായി ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ഈ മെഡലുകൾ, മലയാളി പ്രതിഭ ഇന്ന് അത്‌ലറ്റിക്സിനപ്പുറത്തേക്കും വളരുന്നുവെന്ന് കാണിക്കുന്നു. അതിനെ സ്വർണത്തിലേക്ക് വളർത്താൻ സംസ്ഥാനത്തിന് വ്യക്തമായ പദ്ധതി വേണം. പിഴച്ച ഇടങ്ങൾ: മെഡൽ പട്ടികയിലെ ശൂന്യതകൾ നേട്ടങ്ങളുടെ പട്ടിക നീണ്ടതാണെങ്കിലും ചില വിഭാഗങ്ങൾ പ്രതീക്ഷയുടെ ഏഴയലത്തുപോലുമെത്തിയില്ല. പണവും പരിശീലന സൗകര്യവും ഏറ്റവുമധികം ലഭിക്കുന്ന ചില ഇനങ്ങളാണ് അവയിൽ പലതും എന്നതാണ് ഗൗരവമേറിയ കാര്യം. ബാഡ്മിന്റൺ: 12 വർഷത്തെ തുടർച്ച മുറിഞ്ഞു ഹാങ്ചൗവിൽ മൂന്ന് മെഡലുകൾ — സാത്വിക്സായിരാജ് രാങ്കിരെഡ്ഡി-ചിരാഗ് ഷെട്ടി സഖ്യത്തിന്റെ ചരിത്ര സ്വർണം ഉൾപ്പെടെ — നേടിയ ബാഡ്മിന്റൺ സംഘം നഗോയയിൽ പുരുഷ ടീം വെങ്കലത്തിലൊതുങ്ങി. അഞ്ച് വ്യക്തിഗത ഇനങ്ങളിലും മെഡലില്ല. 2014-നു ശേഷം ഇതാദ്യമാണ് ഇങ്ങനെ.സാത്വിക്-ചിരാഗ് സഖ്യം ആദ്യ മത്സരത്തിൽ തന്നെ പുറത്തായതാണ് ഏറ്റവും വലിയ ആഘാതം. ലക്ഷ്യ സെൻ വീണ്ടും നിറംകെട്ടു; മുൻതൂക്കം കൈവിട്ട ആയുഷ് ഷെട്ടിക്കും മുന്നേറാനായില്ല. ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിൽ പി.വി. സിന്ധു ചൈനയുടെ ചെൻ യുഫെയോടും ഉന്നതി ഹൂഡ ജപ്പാന്റെ അകാനെ യാമഗുച്ചിയോടും മൂന്നു ഗെയിമുകൾ നീണ്ട പോരിൽ തോറ്റു. ധ്രുവ് കപില-തനീഷ ക്രാസ്റ്റോ മിക്സഡ് ജോഡിയും ചൈനീസ് സഖ്യത്തെ മൂന്നാം ഗെയിമിലേക്ക് വലിച്ചശേഷമാണ് കീഴടങ്ങിയത്. വനിതാ ടീം ക്വാർട്ടറിൽ മടങ്ങി. വനിതകളുടെ പ്രകടനത്തിൽ പ്രതീക്ഷയുടെ സൂചനകളുണ്ട്. പക്ഷേ നിക്ഷേപത്തിന്റെ തോതുവെച്ച് നോക്കുമ്പോൾ സംഘത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നിരാശ ബാഡ്മിന്റണാണ്. ടെന്നിസ്: 1986-നു ശേഷം ആദ്യ ശൂന്യത ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിൽ ഇന്ത്യൻ ടെന്നിസ് മെഡലില്ലാതെ മടങ്ങുന്നത് 1986-നു ശേഷം ഇതാദ്യം. പുരുഷ ഡബിൾസിലെ രണ്ടു ജോഡികളും ക്വാർട്ടറിലെ നിർണായക ടൈബ്രേക്കുകളിൽ രണ്ട് പോയിന്റ് വ്യത്യാസത്തിൽ തോറ്റു. സുമിത് നാഗൽ ബ്രേക്ക് പോയിന്റുകൾ പാഴാക്കി ക്വാർട്ടറിൽ വീണു. കളത്തിനു പുറത്താണ് വലിയ പിഴവ് സംഭവിച്ചത്. സെലക്ഷൻ തർക്കം കാരണം റാങ്കിങ്ങിൽ മുന്നിലുള്ള വനിതാ സിംഗിൾസ് താരങ്ങൾക്ക് അവസരം നഷ്ടമായി. ആഭ്യന്തര പ്രശ്നങ്ങളിൽ കുടുങ്ങിയ അഖിലേന്ത്യാ ടെന്നിസ് അസോസിയേഷൻ ഇതിന് ഉത്തരം പറയേണ്ടതുണ്ട്. ടേബിൾ ടെന്നിസും വെയ്റ്റ്‌ലിഫ്റ്റിങ്ങും ടേബിൾ ടെന്നിസിൽ മിക്സഡ് ഡബിൾസ് വെങ്കലം മാത്രം. മാനവ് തക്കർ, ഹർമീത് ദേസായ്, സത്യൻ ജ്ഞാനശേഖരൻ എന്നിവരടങ്ങിയ പുരുഷ ടീം ഏഷ്യൻ നിലവാരത്തിനൊപ്പം എത്തിയില്ല. മെഡലില്ലെങ്കിലും യശസ്വിനി ഘോർപഡേയുടെ പ്രകടനം ശ്രദ്ധേയമായി. ഭാരോദ്വഹനത്തിൽ മീരാബായി ചാനുവിന്റെ വെള്ളിക്കപ്പുറം ഒന്നുമില്ല. ഒരു താരത്തെ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്ന ഇനത്തിൽ പിൻഗാമികളെ വാർത്തെടുക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത ഇത് വീണ്ടും ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. റോവിങ്: കരയ്ക്കു പുറത്തെ കലഹം 24 വർഷത്തിനിടെ റോവിങ്ങിൽ ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും മോശം പ്രകടനമാണ് ഇത്. ടീമിനുള്ളിലെ ഭിന്നത പരസ്യമായതോടെ സംഘം തളർന്നു. ഏഴു മാസം പരിശീലിച്ച ഇനത്തിൽ നിന്ന് മത്സരത്തിന് മൂന്നു ദിവസം മുൻപ് ഒഴിവാക്കപ്പെട്ട സത്നം സിങ്-സൽമാൻ ഖാൻ ജോഡിയാണ് ഏക വെങ്കലം നേടിയത്. ഈ അഴിച്ചുപണിക്ക് ആരാണ് ഉത്തരവാദി എന്ന ചോദ്യം ബാക്കിയാണ്. വനിതാ ഗുസ്തി: കരുത്ത് പ്രതീക്ഷിച്ചിടത്ത് ഒരു മെഡൽ ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും ശക്തമായ ഗുസ്തി വിഭാഗമെന്ന് കരുതപ്പെട്ട വനിതാ സംഘം അന്തിമിന്റെ വെള്ളിയിൽ ഒതുങ്ങി. ദീപാൻഷി, മാൻസി അഹലാവത്, നിഷ ദഹിയ എന്നിവർക്ക് മെഡൽ സാധ്യതയുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും പോഡിയത്തിലെത്താനായില്ല. ഫുട്ബോൾ: കളത്തിലിറങ്ങാതെ പുറത്ത് 1951-ലും 1962-ലും ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ് സ്വർണം നേടിയ ഇന്ത്യൻ ഫുട്ബോൾ ഇതവണ നഗോയയിലേക്ക് പോയതേയില്ല. ഏഷ്യയിൽ ആദ്യ എട്ടിൽ ഇല്ലാത്ത ടീമുകളെ അയയ്ക്കേണ്ടതില്ലെന്ന കേന്ദ്ര കായിക മന്ത്രാലയത്തിന്റെ മാനദണ്ഡമാണ് പുരുഷ-വനിതാ ടീമുകളെ ഒഴിവാക്കിയത്. AFC വനിതാ ഏഷ്യൻ കപ്പിൽ ഇടം നേടിയതിലൂടെ വനിതാ ടീം ഗെയിംസിന് യോഗ്യത നേടിയിരുന്നു എന്നതാണ് വൈരുദ്ധ്യം. 2018-ലും ഇതേ നിയമം കാരണം പുരുഷ ടീമിന് അവസരം നഷ്ടമായിരുന്നു. കേരളം പോലെ ഫുട്ബോൾ ജീവവായുവാകുന്ന സംസ്ഥാനത്തിന് ഇത് വലിയ നിരാശയാണ്. ഇ-സ്പോർട്സിൽ ഇഫുട്ബോൾ ജോഡി ദാനിയൽ പട്ടേൽ-ചിന്മയ് സാഹു വിചിത്രമായ സാഹചര്യത്തിലാണ് പുറത്തായത്. മംഗോളിയൻ ടീം ലീഡർ മൂന്നു മിനിറ്റ് വൈകിയതോടെ വാക്കോവർ ലഭിച്ചെങ്കിലും സ്കോർ 0-0 ആയി രേഖപ്പെടുത്തി; ഗോൾ വ്യത്യാസത്തിൽ ഇന്ത്യ പുറത്തായി. കണക്കുകൾക്കപ്പുറം: ഫൈനലിൽ കാലിടറുന്ന ഇന്ത്യ ഐച്ചി-നഗോയ നൽകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ സന്ദേശം മെഡലുകളുടെ എണ്ണത്തിലല്ല, അവയുടെ നിറത്തിലാണ്. 27 വെള്ളി എന്നാൽ 27 തവണ ഇന്ത്യൻ താരങ്ങൾ അവസാന പോരാട്ടത്തിലെത്തി, പക്ഷേ ഫിനിഷിങ് ലൈൻ കടക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല എന്ന് അർത്ഥം. ഷൂട്ടിങ് റേഞ്ചിലെ എട്ടു വെള്ളി, അത്‌ലറ്റിക്സിലെ ഒൻപത്, സ്ക്വാഷിലെ രണ്ട് — ഇവയിൽ പലതും ഏതാനും സെന്റിമീറ്ററുകളുടെയോ ഒരു ഷോട്ടിന്റെയോ വ്യത്യാസത്തിലാണ് സ്വർണം കൈവിട്ടത്. ആഴം വർധിപ്പിക്കുന്നതും അവസാന നിമിഷം ജയിക്കാൻ പഠിപ്പിക്കുന്നതും രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ജോലികളാണ്. ജയിച്ച മാതൃകകൾ പരാജയങ്ങൾക്കിടയിലും വ്യക്തമായ മാതൃകകളുണ്ട്. അമ്പെയ്ത്തിലേയും ബോക്സിങിലേയും നേട്ടം, ലക്ഷ്യബോധത്തോടെയുള്ള തയ്യാറെടുപ്പും പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഫെഡറേഷനും എന്ത് നൽകുമെന്നതിന് തെളിവാണ്. വനിതാ താരങ്ങളുടെ മുന്നേറ്റമാണ് മറ്റൊരു മാതൃക. വനിതാ പ്രീമിയർ ലീഗും ബിസിസിഏയുടെ നിക്ഷേപവും വനിതാ ക്രിക്കറ്റിനെ ഏഷ്യയിലെ അജയ്യ ശക്തിയാക്കി. മറ്റു കായിക ഇനങ്ങളും വനിതാ വിഭാഗത്തിലെ നിക്ഷേപം പുരുഷന്മാർക്കൊപ്പമെത്തിക്കാനുള്ള വാദമായി ഇതിനെ കാണണം. തിരുത്തേണ്ടത് എന്ത്? ഒന്നാമത്, സ്പോർട്സ് സൈക്കോളജി ദൈനംദിന പരിശീലനത്തിന്റെ ഭാഗമാകണം. ഫൈനലിന്റെ സമ്മർദ്ദം കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ മത്സരത്തിന് തലേദിവസം പഠിച്ചാൽ മതിയാകില്ല. രണ്ടാമത്, പരിക്ക് പ്രതിരോധം. നീരജ് ചോപ്രയുടെ അഭാവവും ശ്രീശങ്കറുടെ കണങ്കാൽ പരിക്കും അവസാന നിമിഷത്തെ പിൻമാറ്റങ്ങളും ഒരേ പാഠമാണ് പറയുന്നത്. പരിക്ക് വന്നശേഷമല്ല, സീസണിനു മുൻപേ തുടങ്ങണം പ്രതിരോധം. മൂന്നാമത്, ഫെഡറേഷനുകളുടെ ആഭ്യന്തര ചിട്ട. ടെന്നിസിലെ സെലക്ഷൻ തർക്കവും റോവിങ്ങിലെ ഭിന്നതയും ഹോക്കി ഇന്ത്യയിലെ ഭരണപ്രശ്നങ്ങളും കളിക്കാരുടെ ഊർജം കവരുന്നു. താരങ്ങൾ കളത്തിലെ എതിരാളികളെയാണ് നേരിടേണ്ടത്, സ്വന്തം ഭരണസംവിധാനത്തെയല്ല. ലൊസാഞ്ചലസിലേക്കുള്ള വഴി നഗോയയിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യ ചില ഒളിമ്പിക് ടിക്കറ്റുകളും കൈയിലെടുത്തു. പുരുഷ-വനിതാ ഹോക്കി ടീമുകളും റികർവിൽ കുംകുമും 2028 ലൊസാഞ്ചലസ് ഒളിമ്പിക്സിലേക്കുള്ള യോഗ്യത ഉറപ്പിച്ചു. കോമ്പൗണ്ട് അമ്പെയ്ത്തും ക്രിക്കറ്റും ലൊസാഞ്ചലസിൽ ഒളിമ്പിക് ഇനങ്ങളാണ്. നഗോയയിൽ ഇന്ത്യ ഏറ്റവും ആധികാരികമായി ജയിച്ച രണ്ടു മേഖലകൾ ഒളിമ്പിക് വേദിയിലേക്ക് എത്തുന്നുവെന്നത് ആശ്വാസകരമാണ്. ഇന്ത്യയുടെ തറനില ഉയർന്നിട്ടുണ്ട്; മേൽത്തട്ട് ഇനിയും ഉയരാനുണ്ട്. അടുത്ത നാലു വർഷം ആ വിടവ് നികത്താനാകണം ശ്രമം. നഗോയയിലെ 27 വെള്ളികൾ പറയുന്നത് ഇത്രമാത്രം: ഫൈനലിലെത്താൻ ഇന്ത്യയ്ക്ക് ആളുണ്ട്; ഇനി അവരെ ജയിക്കാൻ പഠിപ്പിക്കണം.